Masz ofertę na 15 tys. zł netto plus VAT i próbujesz ocenić, ile z tej kwoty zostanie po rozliczeniach. Przy pełnym ZUS-ie i niewielkich kosztach może to być około 9,8–10,3 tys. zł miesięcznie, ale wynik zmienia się wraz z formą opodatkowania, rodzajem usług i liczbą fakturowanych miesięcy.
Kwota z faktury nie jest jeszcze wypłatą do dyspozycji
- Forma podatku wpływa na to, czy rozliczasz dochód, czy przychód.
- Ryczałt może wyglądać korzystnie w kalkulatorze, ale nie pozwala odliczać kosztów firmowych.
- Roczne progi składki zdrowotnej potrafią zmienić koszt rozliczenia po przekroczeniu limitu.
- Urlop i choroba obniżają roczny przychód, jeśli kontrakt nie przewiduje płatnej przerwy.
Przy fakturze 15 tys. zł miesięcznie zostaje około 9,8–10,3 tys. zł
Policzmy typowy wariant dla osoby pracującej w IT: faktura na 15 tys. zł netto miesięcznie, koszty firmowe 500 zł, pełny ZUS bez dobrowolnego chorobowego i stały przychód przez cały rok. W takim modelu średnia miesięczna kwota po kosztach, składkach i podatku wynosi orientacyjnie:
| Forma opodatkowania | Szacunkowo zostaje miesięcznie | Co mocno wpływa na wynik |
|---|---|---|
| Skala podatkowa | około 9 800 zł | Dochód, koszty oraz próg podatkowy |
| Podatek liniowy | około 9 792 zł | Dochód i możliwość odliczenia części składki zdrowotnej |
| Ryczałt 12% | około 10 329 zł | Przychód, właściwa stawka ryczałtu i próg składki zdrowotnej |
To średnia z modelu rocznego, a nie obietnica identycznego przelewu każdego miesiąca. Wynik kalkulatora Norman Finance dla tych założeń pokazuje różnicę między formami, ale realne rozliczenie zależy między innymi od faktycznych kosztów, ulg i sposobu liczenia zaliczek. VAT nie jest tu częścią kwoty „na rękę”.
Największa pułapka kryje się w słowie „netto” na ofercie. W B2B oznacza ono zwykle kwotę przed VAT, a nie wynagrodzenie po podatkach i ZUS-ie. Do tego trzeba odłożyć środki na przerwę między zleceniami, urlop i sprzęt, jeśli te koszty ponosisz samodzielnie.
W 2026 roku składka zdrowotna zależy też od formy rozliczenia
Dwie oferty z tą samą kwotą na fakturze mogą dać inny wynik, bo skala i podatek liniowy obciążają dochód, a ryczałt przychód. Na skali obowiązują stawki 12% i 32% po przekroczeniu ustawowego progu; liniowy pobiera 19% dochodu. Ryczałt IT nie ma jednej uniwersalnej stawki przypisanej do zawodu.
Dla usług związanych z oprogramowaniem ustawa ryczałtowa przewiduje stawkę 12% dla wskazanych grup PKWiU. O stawce nie przesądza sama nazwa stanowiska „programista” czy „analityk”; liczy się zakres usług i ich klasyfikacja. Jeśli faktura obejmuje różne rodzaje prac, ich przychody mogą wymagać odrębnego rozliczenia.
Przy pełnym ZUS-ie suma minimalnych składek społecznych w 2026 r. wynosi 1 788,29 zł miesięcznie bez chorobowego. Dla skali i podatku liniowego minimalna składka zdrowotna wynosi 432,54 zł za okres od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r.; przy wyższym dochodzie jej wysokość zależy od podstawy. Według ZUS, w przypadku ryczałtu miesięczna składka zdrowotna w środkowym przedziale przychodów wynosi 830,58 zł. To właśnie dlatego same stawki PIT nie wystarczą do porównania ofert.
Przekroczenie progu ryczałtu może podnieść składkę za cały rok
Ryczałt ma jeszcze jeden haczyk: składka zdrowotna zależy od rocznego przychodu firmy, a po przekroczeniu progu wyższa kwota może objąć wszystkie miesiące prowadzenia działalności. W 2026 r. stawki miesięczne wynoszą 498,35 zł przy przychodzie do 60 tys. zł, 830,58 zł powyżej 60 tys. do 300 tys. zł oraz 1 495,04 zł po przekroczeniu 300 tys. zł.
Przy działalności prowadzonej przez cały rok przekroczenie górnego progu oznacza wzrost rocznej składki zdrowotnej o 7 973,52 zł względem pozostania w środkowym przedziale. To wyliczenie zakłada 12 miesięcy działalności i różnicę między dwiema oficjalnymi stawkami; nie oznacza, że cały przychód ponad próg jest objęty nową stawką. Trzeba jednak uwzględnić dopłatę w rocznym rozliczeniu, więc przychód bliski limitowi lepiej planować z buforem.
Próg ryczałtu może zmienić ocenę kontraktu pod koniec roku, nawet jeśli miesięczne faktury długo wyglądały podobnie. Przy zmiennych przychodach zapisz w arkuszu sumę od początku roku i sprawdź, jak dodatkowy projekt wpłynie na roczne rozliczenie.
Wybór formy zależy od kosztów, usług i obecnej umowy o pracę
Przy małych kosztach i usługach objętych stawką 12% ryczałt często daje wysoki wynik miesięczny. Gdy regularnie kupujesz sprzęt, oprogramowanie lub usługi podwykonawców, skala albo podatek liniowy mogą zyskać, bo uwzględniają koszty. Ja najpierw porównałbym roczny dochód po kosztach i przerwach, a dopiero potem miesięczny wynik kalkulatora.
| Sytuacja | Możliwy skutek | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Wysokie, regularne koszty firmowe | Ryczałt nie pomniejszy przychodu o wydatki | Policz wariant na skali i liniowym z kosztami |
| Wynagrodzenie z kilku rodzajów usług IT | Nie każda usługa musi mieć tę samą stawkę ryczałtu | Ustal klasyfikację PKWiU i rozdziel przychody |
| Te same czynności dla obecnego lub byłego pracodawcy | Możesz utracić prawo do ryczałtu lub podatku liniowego | Porównaj zakres usług z pracą etatową i sprawdź warunki w ustawie |
| Przychód zbliża się do progu zdrowotnego na ryczałcie | Po rocznym rozliczeniu może powstać dopłata składki | Kontroluj sumę przychodów w całym roku |
Ograniczenie dotyczące usług dla pracodawcy bywa przeoczone przy przejściu z etatu na kontrakt. Ministerstwo Finansów wskazuje, że podobne czynności świadczone w ramach działalności mogą wykluczyć daną formę opodatkowania; przy ryczałcie może to oznaczać utratę prawa od dnia uzyskania przychodu z tych usług. W takiej sytuacji nie opieraj decyzji na standardowym kalkulatorze.
Przed podpisaniem kontraktu policz rok, a nie sam miesiąc
Kwota „na rękę” ma sens dopiero po uwzględnieniu miesięcy bez faktury, płatnego lub niepłatnego urlopu, kosztów księgowości i zakresu ochrony przy chorobie. Jeśli kontrakt nie płaci za przerwę, dziel roczny wynik przez liczbę miesięcy, w których chcesz finansować swoje życie, a nie przez liczbę wysłanych faktur.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady doradcy podatkowego ani księgowego. Przed wyborem formy opodatkowania lub przejściem z etatu skonsultuj zakres usług, klasyfikację PKWiU i własną sytuację podatkową ze specjalistą.
